تاریخ دریافت 15/4/86

تعداد بازدید

تاریخ انتشار  18/4/86

یکی از موضوعاتی که این چند سال اخیر مورد توجه و تآکید مسئولین به ویژه مقام معظم رهبری قرار گرفته است دستیابی کشور به علوم جدید و جوشش چشمه های علم در زمینه های مختلف از سوی فرهیختگان و محققان علمی کشور است که از آن به نهضت تولید علم یاد می شود . اولین موضوعي كه پس از این سخن در ذهن انسان تداعی می شود چگونگي تحقق این امر است ؟

در جهش علمی و ارتقاء سطح علمي كشور یکی از موضوعاتی که باید مورد توجه جدی قرار گیرد  این است كه محققان و دانشمندان بخشی از تلاش خود را معطوف به علومی نمایند که تازگی داشته باشد و دیگر کشورهای پیشرو و قدرتمند نیز چون ما در حال دستیابی به آن باشند همانند آنچه که در مورد سلول های بنیادی و نانو مشاهده می کنیم .  این همان روح حاکم بر نهضت تولید علم است که بدون توجه به آن ، این امر تحقق نخواهد یافت . حال سوال اساسی اینجاست که چگونه و با چه رویکرد و ابزاری می توان در راستای تحقق این امر حرکت نمود ؟

به طور کلی علوم انسانی به عنوان زیر ساخت فکری - فرهنگی جامعه نقش بسیار مهمی در حرکت به سمت تحقق تولید علم دارد . انسان به عنوان مرکز پرگار این حرکت در حوزه این علوم قرار دارد که اصلاح علوم انسانی ( بومی و اسلامی شدن آن که در بطن اجتماع علمی - دینی تحقق خواهد یافت ) می بایست مورد توجه جدی قرار گیرد . تغییر نگرش های مردم به ویژه نوجوانان و جوانان و حتی نخبگان فعلی پیرامون موضوعات و سطوح مختلف فرهنگی ، اجتماعی ، اقتصادی ، روانشناسی و حتی سیاسی از نتایج اصلاح علوم انسای و حرکت از نسخه برداری علمی به تولید علم است ، که این خود از نتایج تحقق مهندسی فرهنگی است . موضوعی حیاتی که به نظر می رسد در طول 15 سال اخیر کمتر مورد توجه و اهتمام مسولین و نخبگان قرار گرفته است . ( انشاا.. در استمرار مباحث در باب تولید علم به نقش و جایگاه دستگاه ها در مهندسی فرهنگی و به ارتباط آن با تولید علم پرداخته خواهد شد .)

راهکار اجرایی : آن  آنچه به نظر می رسد یکی از راهکار های تحقق تولید علم در شرایط فعلی ، ان است که متخصصان هر رشته به ویژه علوم انسانی  بايد در مجموعه یا تشکیلاتی دولتی یا غیر دولتی و با هر عنوان ( گروه ، موسسه ، انجمن ، اتاق و ...)  جمع شوند. اين مجموعه ها هریک بايد توليت علمي بخش یا رشته معيني را به عهده گيرد و با كمك صاحب‌نظران وضع موجود را ارزيابي كرده و با طراحی استراتژی عملیاتی ، سعی در نو آوری علمی در آن بخش نمایند .و برخی از مشکلات را ریشه یابی نموده و راهکار های لازم را به دستگاه های مسوول ارائه نمایند .

نهاد های مسول  به ویژه  شورای عالی انقلاب فرهنگی با اتخاذ سیاست ها و خط مشی های روشن و دقیق و کارآمد و  وزارت علوم به عنوان متولی اجرایی آن بايد از تشكيل این جمع های علمي حمایت لازم و عملی را انجام دهد و زمينه مناسب فعاليت اعضاء این مجموعه ها را  فراهم نمايد . انتقال بخشی از یارانه های مصرفی به سمت این بخش ها ، توجه لازم به ارائه موضوعات تحقیقاتی به این مجموعه ها ( البته با توجه به کارکرد ، اندیشه ی حاکم بر آن ، تجربیات مشابه ، همراه با تخصیص اعتبار لازم ) ، خرید و اجرایی نمودن طرح های کارشناسی ارائه شده از سوی این مجموعه ها  می تواند یکی از اقدامات موثر در تقویت و حمایت آنان باشد .

یک پیشنهاد : در رسانه‌هاي گروهي، در ميان مسئولان و در ميان برخي از علاقمندان هر گاه سخنی از پيشرفت علم می شود ، با استناد به انتشار مقالات علمي در نشریات معتبر خارجی ،  رشد یا عدم رشد آن را مورد سنجش قرار داده می شود . به نظر می رسد وزارت علوم به عنوان متولی بخش علمی کشور می تواند با تاسیس نشریات تحصصی داخلی و دعوت از نخبگان داخلی و در ادامه خارجی به انتشار مقالات علمی خود در آنها ، طی یک پروسه زمانی نه چندان طولانی ، این گونه مجله یا مجلات داخلی را تبدیل به یک منبع ( رفرنس) علمی داخلی و سپس بین الملی  نماید و به جامعه علمی جهانی عرضه کند ، مگر نه آنکه اعتبار یک مجله نه به اسم یا مکان انتشار یا اسم آن که به مقالات درون آن است .) انتشار مقالات علمی در نشریات خارجی - هرچند که دارای اعتبار علمی و پر مخاطب باشد و سفر ه ای آماده و مهیا جهت انتشار مقالات - خود باعث تقویت آن نشریه ها در مقابل این نشریاتی است که می تواند در داخل منتشر شوند و با انتشار آن مقالات ، در آینده در جایگاهی نظیر آنها قرار گیرند .

پایان