با پیروزی انقلاب اسلامی به رهبری امام خمینی (ره ) تاریخ سیاسی ایران وارد مرحله ی جدیدی شد . مدل جدیدی وارد عرصه مناسبات و اندیشه سیاسی گردید که از آن می توان به مدل منحصر به فردی نام برد که زیر ساخت اندیشه های سیاسی رایج زمان خود ( کمونیسم و لیبرالیسم ) را به چالش جدی فرا خواند .

ساختار سیاسی جدید ایران ، جمهوری اسلامی بر مبنای مردم سالاری دینی ، اندیشه ای بود که به عنوان الگویی نو  به جهانیان معرفی شد و اکنون در 29 سالگی آن به سر می بریم .

حضور گسترده و مشارکت بالای مردم در انتخابات گوناگون در طی این سال ها همواره موجب سرفرازی ملت فهیم و آگاه ایران شده است اما یکی از درخواست ها و سوالاتی که همواره پس از هر انتخاباتی در اذهان مردم مطرح می گردد این است که چگونه می توان بر عملکرد منتخبین خود نظارت لازم را اعمال کرده و آنان را نسبت به آرایی که داده شده مسئول تر و پرکارتر نمود؟

سوالی که اگر برای بسیاری از مردم روشن گردد چه بسا مشارکت آنان را در انتخابات های آینده را افزایش بیشتری دهد و مشارکت کنندگان فعلی را امیدوارتر و فعال تر نماید .

 آنچه واضح است و تاکنون روشن گردیده این است که مردم به صورت مستقیم و غیر سازمان یافته و نظام مند نمی توانند بر منتخبین خود نظارت لازم داشته باشند و مطالبات خود را از آنان طلب نمایند لذا برای تحقق این امر نیاز به ابزاری جهت نظارت بر آنهاست که بر آمده از مردم در راستای نظر مردم و از طرف مردم این کار را انجام دهد . این ابزار سازمانی است به نام حزب .

کارکرد حزب در پاسخگویی مسوولین به مردم :

احزاب در نظام مردمسالار این وظیفه را از طرف مردم انجام می دهند . با احساس نیاز به این امر نخبگان و مردم علاقمند به مشارکت فعال در صحنه های سیاسی ، اقتصادی و فرهنگی در سطح ملی سازمان احزاب را از پایین به بالا شکل می دهند و با کسب مجوز از نهاد ذی صلاح بر مبنای قانون اساسی و ارزشهای حاکم بر جامعه فعالیت خود را آغاز می نماید .

احزاب برمبنای خط مشی فکری خود در زمینه های سیاسی ، اقتصادی و فرهنگی ( مرامنامه حزب ) و همچنین در دوره های مختلف زمانی با بررسی علمی مشکلات مردم ( توسط تیم کارشناسان عضو ) در حوزه های مختلف ، راه کار حل آنان را تدوین نموده و با عنوان برنامه های پیش بینی شده به مردم ارائه داده و ضمن دعوت مردم به عضویت در حزب ، از آنان می خواهد که با حمایت از برنامه های حزب و کاندیدا های مورد نظر آنان در انتخابات به رفع برخی از مشکلات جامعه کمک نمایند .

از طرفی حزب از بین نخبگان و افراد توانمند خود اقدام به بررسی و انتخاب افرادی جهت شرکت در انتخابات می نماید که خود در اجرای وعده های زمان انتخابات گامی موثر می باشد .

کاندیدا  به دلیل حضور فعال در برنامه های درون حزبی و از طرفی دیگر با حضور در پست های کوچکتر گذشته صاحب تجربه ای مفید و کارآمد می شوند و چون حزب خواهان حضور در قدرت است چاره ای جز حفظ اعتماد مردم در صحنه های مختلف ندارد و اعتماد مردم بستگی به حل مشکلات آنان توسط مدیران حزبی دارد لذا در این پروسه حزب از افراد ضعیف و ناکارامد به عنوان کاندیدا حمایت نکرده و آنان را در لیست کاندیداهای خود وارد نمی سازد .

از زاویه دیگر چون احزاب در سراسر کشور شعبه دارند چهر های مستعد استانی نیز می توانند بدون حضور در مرکز قدرت ( پایتخت ) رشد نموده و با بروز استعداد ها و توانایی های خود در بستر ایجاد شده توسط حزب سهمی در مدیریت منطقه ای و ملی  داشته باشند و از این طریق ظهور و حضور مدیران غیر بومی غیر متخصص کم رنگ می شود .

 در صورت انتخاب کاندیدای مورد حمایت یک حزب در انتخابات ، نماینده منتخب همواره خواهان فعالیت به نفع حزب است و مجری برنامه هایی می شود که حزب آن را به مردم ارائه داده و مردم نیز با انتخاب کاندیداهای حزب به آن رای داده اند . در صورت تخطی نماینده از وظایف ، سازمان حزب یا آن را به مسیر اجرایی آن هدایت می کند یا با اخراج وی از حزب آن را به مردم معرفی می نماید .

 متآسفانه در کشور ما به دلایل مختلف احزاب بر آمده از مردم وجود ندارند و آنچه هست احزاب دولت ساخته با اعضای کمتر از انگشتان دست می باشد که صرفا سیاسی کاری و باند بازی را در دستور کار خود داشته و ترویج می کنند و چون از بطن مردم ساخته نشده اند مورد توجه و حمایت مردم قرار نمی گیرند .

 آنچه امروز باید مورد توجه مسئولین ، صاحبنظران و دلسوزان امر قرار گیرد ایجاد بسترهای لازم و پارامترهایی که احساس نیاز به تشکیل احزاب از طرف مردم علاقمند و فعال در قالب گروه های اقتصادی ( اصناف ) ، گروه های فرهنگی و اجتماعی ، گروه های سیاسی در یک فضای آرام و عقلانی و در چهارچوب قانون اساسی و ارزش های اسلامی شکل گیرد .

اگر شکل گیری احزاب در کشورمان طی یک پروسه معقول انجام پذیرد شاهد آن خواهیم بود که مردم در انتخابات هایی که دارای داوطلبین گسترده است ( مثل مجلس و شورا های اسلامی ) دچار سردرگمی نخواهند شد و با انتخاب احزابی که خود یا عضو آن هستند و یا از برنامه های آنان حمایت می کنند کاندیدا های مورد نظر خود را انتخاب خواهند کرد و در مقابل آنچنانکه استدلال شد احزاب نیز نمایندگان را مورد حمایت قرار داده و پاسخگوی عملکرد آنان خواهند بود .

 بی شک همچنان که مردمسالاری را در قالب دینی ارائه دادیم می توانیم احزاب را هم در قالب معنا و محتوایی جدید به عرصه سیاسی وارد نماییم و از مضرات احتمالی آن که گریبان گیر کشور های غربی است رها سازیم ؛ ضمن آنکه به نظر می رسد که بد بینی مطلق نسبت به ایجاد احزاب  به اندازه ی تشکیل احزاب ناکارآمد دولت ساخته (که مشکلاتی هم به مشکلات مردم اضافه کرده است ) غیر منطقی ، مضر و مردود خواهد بود  .

پایان